De lotusbloem staat symbool voor het doormaken van een moeilijke periode en emotionele groei, daarnaast staat de lotus ook voor eeuwigheid in het leven.

De lotus werd beschouwd als symbool voor de eeuwige kringloop van de zon en de regeneratie in het algemeen. Deze metafoor ontstond toen men bemerkte dat de bloem van de lotus zich ’s avonds sloot en ’s morgens terug open bloeide. De lotusbloem is daarom voor de Egyptenaren een symbool voor eeuwige vernieuwing.

De lotusbloem wordt vaak gebruikt om spirituele groei en zuiverheid van de ziel voor te stellen. De lotusbloem opent haar bladeren en bloeit alleen als de omgeving om haar heen schoon genoeg is om leven en groei te ondersteunen. Terwijl de lotusbloem groeit, filtert zij op natuurlijke wijze het water om zich heen en groeit uit de modder omhoog, waarbij zij zich uit de drek verheft en een prachtige bloem wordt. Dit proces wordt vaak gebruikt om de spirituele groei van de ziel en de reis naar verlichting voor te stellen. De lotus beweegt zich namelijk uit de donkere bodem naar het licht toe, zoals onbewustheid in bewustzijn zou kunnen veranderen. Ook zou de bloem een belangrijke levensles laten zien, namelijk dat persoonlijke verlichting niet bereikbaar is zonder stevig geworteld te zijn op aarde.

De heilige lotus is een waterlelie die oorspronkelijk uit Azië komt. Dit spirituele symbool zie je vaak terug in het Boeddhisme, het Hindoeïsme en bij Taoïsten.  In deze culturen is de betekenis van lotus schoonheid, zuiverheid, puurheid, liefde, innerlijke groei en de verbinding met het universum. De heilige lotus wordt vaak geassocieerd met de Hindoe-godin Lakshmi.

In sommige culturen symboliseert de schoonheid van de lotusbloem dat hoe lelijk iets van binnen ook is, het er aan de buitenkant toch mooi uit kan zien. De lotusbloem is ook een symbool van voorspoed en wijsheid in het boeddhistische geloof. De heilige lotus wordt vaak gebruikt in de hindoeïstische kunst en architectuur. De lotusbloem wordt ook in Japanse schilderijen en kunst gebruikt.